CHỦ ĐIỂM · Động từ (Verben)

Câu mệnh lệnh (Imperativsatz) trong tiếng Đức

A1A2B1B2

Sau bài học này bạn có thể tạo, phủ định và dùng câu mệnh lệnh với **du**, **ihr**, **Sie** và **wir** đúng và phù hợp ngữ cảnh hằng ngày.

Câu mệnh lệnh (Imperativ) dùng trong tiếng Đức để diễn tả yêu cầu, mệnh lệnh, lời khuyên, lời mời hoặc cấm đoán: Komm!, Lies den Text!, Seien Sie vorsichtig! Trong bài này, bạn học các dạng du, ihr, Sie và wir, cách lập và ý nghĩa của chúng trong ngữ cảnh.

1Cách dùng câu mệnh lệnh (Imperativsatz)

Mệnh lệnh: Mach das Fenster zu! (Đóng cửa sổ lại!)
Lời nhờ, yêu cầu: Hilf mir bitte! (Làm ơn giúp mình!)
Lời khuyên: Iss mehr Obst! (Ăn nhiều hoa quả hơn đi!)
Cấm đoán (dùng nicht hoặc kein): Rauch hier nicht! (Đừng hút thuốc ở đây!), Mach kein Foto! (Đừng chụp ảnh!)

Lưu ý: Với câu mệnh lệnh du và ihr, đại từ chủ ngữ (du, ihr) bị lược bỏ.

2Các dạng Imperativ

Tổng quan

Dạng	Giải thích	Ví dụ	Nghĩa
du-Form	thân mật, nói với 1 người	Komm!	lại đây / đến đi
ihr-Form	thân mật, nói với nhiều người	Kommt!	lại đây / đến đi (nhiều người)
Sie-Form	lịch sự, 1 người hoặc nhiều người	Kommen Sie!	xin mời đến / làm ơn đến
wir-Form	đề nghị, kể cả người nói	Gehen wir!	chúng ta đi thôi

2.1 Cách lập du-Form

Quy tắc cơ bản: Lấy gốc động từ của ich ở thì Präsens, thường bỏ đuôi -e.

Động từ nguyên thể	Präsens du	Imperativ du	Nghĩa
machen	du machst	Mach!	làm đi
arbeiten	du arbeitest	Arbeite!	làm việc đi
öffnen	du öffnest	Öffne!	mở ra đi

Ghi chú:

Động từ tận cùng -eln, -ern thường giữ -e: Lächle! (cười lên đi), Erinnere dich! (hãy nhớ đi)
Nói thường ngày hay bỏ -e cuối: Mach!, Komm!

2.2 Trường hợp đặc biệt với du

Nhiều động từ có biến đổi nguyên âm ở ngôi du giữ nguyên biến đổi đó trong Imperativ.

Động từ	Präsens du	Imperativ du (chuẩn)	Dạng nói khác	Nghĩa
fahren	du fährst	Fahr!	Fahre!	lái / đi (xe) đi
lesen	du liest	Lies!	Lese!	đọc đi
helfen	du hilfst	Hilf!	—	giúp đi

Ghi nhớ: Các Imperativ như Lies!, Sprich!, Hilf! theo đúng biến đổi nguyên âm của ngôi du.

2.3 Cách lập ihr-Form

Imperativ ihr chính là dạng Präsens của ihr.

Động từ	Präsens ihr	Imperativ ihr	Nghĩa
machen	ihr macht	Macht!	các bạn làm đi
kommen	ihr kommt	Kommt!	các bạn đến đi
warten	ihr wartet	Wartet!	các bạn chờ đi

Đại từ ihr không xuất hiện trong câu.

2.4 Cách lập Sie-Form (lịch sự)

Cấu trúc: Infinitiv + Sie.

Động từ	Imperativ Sie	Nghĩa
kommen	Kommen Sie bitte!	xin mời đến / làm ơn đến
warten	Warten Sie hier!	làm ơn chờ ở đây
aufstehen	Stehen Sie auf!	xin mời đứng lên

Ở đây đại từ Sie luôn có mặt trong câu.

2.5 wir-Form – lời đề nghị “cùng nhau”

Cấu trúc: đảo động từ + wir hoặc Lass uns + Infinitiv.

Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Verb + wir	Gehen wir nach Hause!	chúng ta về nhà thôi
Lass uns + Inf.	Lass uns gehen!	đi thôi / ta đi nhé

3Động từ bất quy tắc: sein, haben, werden

Động từ	du-Form	ihr-Form	Sie-Form	Nghĩa
sein	Sei ruhig!	Seid ruhig!	Seien Sie ruhig!	im lặng đi / hãy bình tĩnh
haben	Hab Geduld!	Habt Geduld!	Haben Sie Geduld!	hãy kiên nhẫn
werden	Werde gesund!	Werdet gesund!	Werden Sie gesund!	mau khỏe lại nhé

4Phủ định trong Imperativ

Từ phủ định thường đứng sau động từ.

Cấu trúc	Ví dụ	Nghĩa
Verb + nicht	Komm nicht so spät!	đừng đến muộn thế
Verb + kein + danh từ	Mach kein Chaos!	đừng làm bừa bộn / đừng bày bừa

5Trật tự từ và mức độ lịch sự

Câu mệnh lệnh thường kết thúc bằng dấu chấm than: Mach die Tür zu!
Thêm bitte làm câu nghe lịch sự hơn: Lies den Text bitte!, Kommen Sie bitte herein!

summaryVi: Sau bài học này bạn có thể tạo, phủ định và dùng câu mệnh lệnh với du, ihr, Sie và wir đúng và phù hợp ngữ cảnh hằng ngày.