CHỦ ĐIỂM · Động từ (Verben)

Các cách diễn đạt thay thế können và dürfen

Sau bài học này, bạn có thể chủ động thay thế "können" và "dürfen" bằng các cách diễn đạt chính xác và trang trọng hơn như "ermöglichen", "fähig sein", "erlauben" hay "verbieten".

Trong bài này, bạn học cách thay thế các động từ khiếm khuyết "können" và "dürfen" bằng những cách diễn đạt khác trong tiếng Đức. Điều này giúp câu văn đa dạng hơn, tự nhiên hơn trong văn viết và văn phong trang trọng.

Các cách diễn đạt thay thế "können"

"können" diễn tả khả năng, khả năng xảy ra (khả dĩ) hoặc cơ hội. Các cách dưới đây rất hay gặp trong tiếng Đức trang trọng.

1Khả năng do hoàn cảnh tạo ra

Ausdruck	Ví dụ	Nghĩa
ermöglichen	Das Hotel ermöglicht einen frühen Check-in.	Khách sạn tạo điều kiện để check-in sớm.
ermöglichen, zu ...	Der Fahrplan ermöglicht, pünktlich anzukommen.	Lịch trình tạo điều kiện đến đúng giờ.
es ist möglich	Es ist möglich, den Vertrag zu verlängern.	Có thể gia hạn hợp đồng.
möglicherweise	Es ist möglicherweise zu spät.	Có thể là quá muộn.

ermöglichen nhấn mạnh việc “làm cho điều gì đó trở nên có thể”.
es ist möglich là cách nói trung tính, hơi thiên về văn viết.
möglicherweise là trạng từ, diễn tả khả năng không chắc chắn.

2Khả năng / năng lực

Ausdruck	Ví dụ	Nghĩa
fähig sein	Sie ist fähig, dieses Problem zu lösen.	Cô ấy có khả năng giải quyết vấn đề này.
in der Lage sein	Ich bin in der Lage, die Prüfung zu bestehen.	Tôi đủ khả năng / điều kiện để qua kỳ thi.
über Fähigkeiten verfügen	Er verfügt über die Fähigkeiten, ein Team zu führen.	Anh ấy có kỹ năng để lãnh đạo một đội.

fähig sein và in der Lage sein trang trọng hơn "können", tập trung vào năng lực.
über Fähigkeiten verfügen rất điển hình trong CV, thư xin việc, báo cáo.

3Câu bị động và hậu tố "-bar"

Ausdruck	Ví dụ	Nghĩa
-bar (Adjektiv)	Die Software ist aktualisierbar.	Phần mềm có thể được cập nhật.
-bar (Adjektiv)	Das Problem ist lösbar.	Vấn đề này có thể được giải quyết.
können + Passiv	Der Vertrag kann gekündigt werden.	Hợp đồng có thể bị chấm dứt.

Hậu tố -bar gắn vào thân động từ: aktualisieren → aktualisierbar, lösen → lösbar.
Tính từ đuôi -bar thường đi với sein: "ist lösbar", "ist reparierbar".

Các cách diễn đạt thay thế "dürfen"

"dürfen" diễn tả sự cho phép hoặc cấm đoán. Nhiều cách thay thế rất phổ biến trong quy định, biển báo, văn bản hành chính.

1Cho phép / có sự cho phép

Ausdruck	Ví dụ	Nghĩa
erlauben	Der Lehrer erlaubt den Schülern, später zu kommen.	Giáo viên cho phép học sinh đến muộn.
jemandem erlauben, zu ...	Die Chefin erlaubt mir, im Homeoffice zu arbeiten.	Sếp cho phép tôi làm việc tại nhà.
die Erlaubnis haben	Wir haben die Erlaubnis, hier zu filmen.	Chúng tôi có giấy phép quay phim ở đây.
über die Erlaubnis verfügen	Die Firma verfügt über die Erlaubnis, neue Produkte zu entwickeln.	Công ty có giấy phép chính thức phát triển sản phẩm mới.
genehmigen	Die Stadt genehmigt den Bau des neuen Parks.	Thành phố phê duyệt chính thức việc xây công viên mới.

erlauben là động từ thay thế "dürfen" phổ biến nhất.
die Erlaubnis haben / über die Erlaubnis verfügen nhấn mạnh kết quả: đã có giấy phép / sự cho phép.
genehmigen rất trang trọng, dùng nhiều trong ngôn ngữ cơ quan, hành chính.

2Diễn tả sự cấm đoán

Ausdruck	Ví dụ	Nghĩa
verbieten	Es ist verboten, hier zu parken.	Bị cấm đậu xe ở đây.
untersagen	Das Rauchen wurde im Gebäude untersagt.	Việc hút thuốc trong tòa nhà đã bị cấm.
nicht erlaubt sein	Rauchen ist in diesem Restaurant nicht erlaubt.	Không được phép hút thuốc trong nhà hàng này.
nicht gestattet sein	Fotografieren ist während der Vorstellung nicht gestattet.	Không được phép chụp ảnh trong lúc biểu diễn.

verbieten và untersagen rất mạnh và trang trọng.
nicht erlaubt / nicht gestattet sein là công thức thường gặp trong nội quy, thông báo.

3Cách diễn đạt thường dùng trong thực tế

Trong văn bản chính thức hay dùng danh từ + ist erlaubt / ist verboten thay cho "dürfen":
- "Parken ist hier verboten." thay cho "Man darf hier nicht parken."
- "Handynutzung ist im Unterricht erlaubt." thay cho "Man darf im Unterricht das Handy benutzen."
Trong hội thoại, können và dürfen vẫn rất phổ biến. Bạn cần các cách thay thế này đặc biệt là
- khi viết email, thư trang trọng,
- trong bài thi viết,
- khi muốn diễn đạt chính xác hơn (phân biệt khả năng, sự cho phép, khả năng xảy ra).