Giới từ chỉ nguyên nhân: wegen, aufgrund, aus, vor, dank

Trong bài học này, bạn sẽ học 5 giới từ chỉ nguyên nhân rất quan trọng trong tiếng Đức: wegen, aufgrund, aus, vor và dank. Tất cả đều diễn tả lý do / nguyên nhân, nhưng khác nhau về cách dùng cách (Kasus), sắc thái (trung tính, trang trọng, cảm xúc, mỉa mai) và ngữ cảnh.

1wegen – „wegen des Regens“

„wegen“ có nghĩa gần như “vì / do”. Trong chuẩn ngữ (Standarddeutsch), danh từ sau „wegen“ thường ở Genitiv. Trong khẩu ngữ, nhất là số nhiều hoặc khi không có mạo từ, người Đức hay dùng Dativ, nhưng trong bài thi và văn bản trang trọng, bạn nên dùng Genitiv.

Cách dùng „wegen“ với các cách

Ví dụ khác:

• Wegen des Lärms kann ich nicht schlafen. (Tôi không ngủ được vì tiếng ồn.)
• Wegen eines Missverständnisses kam es zu Streit. (Đã xảy ra cãi vã vì một sự hiểu lầm.)

2aufgrund – trang trọng hơn „wegen“

„aufgrund“ có ý nghĩa gần như „wegen“, nhưng nghe trang trọng hơn, rất hay gặp trong văn bản hành chính, báo cáo, thư từ chính thức. Thường đi với Genitiv.

Trong tiếng Đức hiện đại nên ưu tiên viết liền „aufgrund“.

Ví dụ thêm:

• Aufgrund des Unfalls kam es zu Verzögerungen. (Do tai nạn nên đã có sự chậm trễ.)
• Aufgrund der hohen Kosten wurde das Projekt gestoppt. (Dự án bị dừng lại vì chi phí cao.)

3aus – nguyên nhân bên trong, động cơ

„aus“ thường diễn tả nguyên nhân bên trong: cảm xúc, thái độ, động cơ. Sau „aus“ thường là danh từ trừu tượng, nhiều khi không có mạo từ.

Một số cụm điển hình: aus Liebe, aus Angst, aus Neugier, aus Höflichkeit, aus Versehen, aus Spaß.

Ví dụ:

• Er entschuldigte sich aus Höflichkeit. (Anh ấy xin lỗi vì lịch sự.)
• Sie kündigte aus Frust. (Cô ấy nghỉ việc vì chán nản.)

4vor – phản ứng cảm xúc hoặc cơ thể

„vor“ + Dativ thường miêu tả phản ứng tự nhiên trước một nguyên nhân bên ngoài (lạnh, sợ, vui …). Nhấn mạnh phản ứng hơn là động cơ có ý thức.

Một số cụm điển hình: vor Freude, vor Angst, vor Kälte, vor Wut, vor Lachen.

Ví dụ:

• Das Kind weinte vor Angst. (Đứa trẻ khóc vì sợ.)
• Wir lachten vor Freude. (Chúng tôi cười vì vui mừng.)

So sánh „aus“ và „vor“:

• Er schrie aus Wut. (Anh ấy hét vì tức giận – hành động có chủ ý.)
• Er zitterte vor Wut. (Anh ấy run vì tức giận – phản ứng không kiểm soát.)

5dank – nguyên nhân tích cực (hoặc mỉa mai)

„dank“ thường dùng cho nguyên nhân tích cực: điều gì đó thành công hoặc có thể xảy ra nhờ sự giúp đỡ hay lợi thế nào đó. Có thể đi với Genitiv (thường hơn trong văn viết) hoặc Dativ (rất phổ biến trong khẩu ngữ).

Ví dụ:

• Dank des guten Wetters war das Fest ein Erfolg. (Nhờ thời tiết đẹp nên lễ hội thành công.)
• Dank ihrer Geduld lernte das Kind schnell lesen. (Nhờ sự kiên nhẫn của cô ấy mà đứa trẻ học đọc nhanh.)

Dùng mỉa mai / tiêu cực: „dank“ cũng có thể dùng mỉa mai khi nguyên nhân thực ra là tiêu cực:

• Dank seiner schlechten Planung mussten wir Überstunden machen. (Vì kế hoạch tệ của anh ấy mà chúng tôi phải làm thêm – nói mỉa.)
• Dank deines „tollen“ Tipps ist jetzt alles kaputt. (Vì “lời khuyên tuyệt vời” của bạn mà giờ mọi thứ hỏng hết – mỉa.)

6Tóm tắt và so sánh

Hãy chú ý chọn đúng cách (Genitiv hay Dativ) và tự hỏi: đây là động cơ bên trong (aus), một phản ứng (vor), một nguyên nhân trung tính (wegen, aufgrund) hay một lý do chủ yếu tích cực (dank)?