LỘ TRÌNH · B1 · Hiểu các chủ đề quen thuộc và diễn đạt ý kiến cá nhân

Temporalsätze: als, wenn, während, bis, seit

B1Mệnh đề chỉ thời gian

Als ich ein Kind war, spielte ich jeden Sommer am Fluss.

Khi tôi còn nhỏ, tôi thường chơi bên sông vào mỗi mùa hè.

GIẢI THÍCH

Temporalsätze trả lời câu hỏi khi nào một việc xảy ra. Việc chọn liên từ phụ thuộc vào việc thời gian đó là một lần, lặp lại, đồng thời, có giới hạn hay vẫn còn tiếp diễn.

Những liên từ này mở đầu Temporalsätze (mệnh đề chỉ thời gian), nên động từ đứng cuối mệnh đề. Dùng als cho một sự việc hay giai đoạn duy nhất trong quá khứ, wenn cho việc lặp lại trong quá khứ và cho hiện tại/tương lai, während cho hai hành động diễn ra cùng lúc, bis cho mốc kết thúc của một tình huống, và seit/seitdem cho điều gì bắt đầu trong quá khứ nhưng vẫn còn tiếp diễn. Nếu mệnh đề thời gian đứng trước, mệnh đề chính dùng đảo vị trí: động từ lên vị trí 2.

CẤU TRÚC

Liên từ chỉ thời gian + Nebensatz (động từ ở cuối)

Chọn liên từ đúng với ý nghĩa thời gian: một lần trong quá khứ, lặp lại trong quá khứ, hiện tại/tương lai, hoặc đồng thời.

Als ich nach Hause kam, schlief mein Sohn schon.Khi tôi về nhà, con trai tôi đã ngủ rồi.
Wenn wir im Sommer Ferien hatten, fuhren wir ans Meer.Mỗi khi chúng tôi nghỉ hè, chúng tôi thường đi biển.

seit / seitdem + thì hiện tại cho trạng thái còn tiếp diễn

Tình huống bắt đầu trong quá khứ và vẫn đúng ở hiện tại.

Ich arbeite hier seit drei Jahren.Tôi đã làm ở đây được ba năm rồi.
Seitdem sie umgezogen ist, fährt sie mit dem Fahrrad zur Arbeit.Từ khi cô ấy chuyển nhà, cô ấy đi làm bằng xe đạp.

bis + mốc kết thúc / während + hành động đồng thời

Bis chỉ mốc kết thúc của một hành động; während chỉ hai hành động diễn ra song song.

Wir warten, bis der Zug ankommt.Chúng tôi đợi cho đến khi tàu đến.
Während ich sprach, schrieb sie alles auf.Trong khi tôi nói, cô ấy ghi lại mọi thứ.

BẢNG TỔNG HỢP

Các liên từ thời gian chính và cách dùng

Liên từ	Cách dùng	Ví dụ	Động từ
als	một sự việc/giai đoạn trong quá khứ	Als ich klein war	am Ende
wenn	lặp lại trong quá khứ; hiện tại; tương lai	Wenn du kommst	am Ende
während	hành động đồng thời	Während ich las	am Ende
bis	đến một mốc giới hạn	Bis der Zug ankommt	am Ende
seit / seitdem	từ khi; trạng thái còn tiếp diễn	Seit ich hier wohne	am Ende

LỖI THƯỜNG GẶP

Wenn ich in Berlin wohnte, lernte ich viel Deutsch.
Als ich in Berlin wohnte, lernte ich viel Deutsch.
Dùng als cho một giai đoạn đã kết thúc trong quá khứ, không dùng wenn.
Immer als wir uns trafen, sprachen wir über Arbeit.
Immer wenn wir uns trafen, sprachen wir über Arbeit.
Hành động lặp lại trong quá khứ cần wenn. Als sẽ khiến câu hiểu là chỉ có một lần gặp.
Seit zwei Monaten arbeitete ich hier.
Seit zwei Monaten arbeite ich hier.
Với seit, khi tình huống vẫn còn tiếp diễn đến hiện tại, tiếng Đức chuẩn thường dùng thì hiện tại, không dùng thì quá khứ đơn hoặc thì Perfekt. Ở đây ta vẫn đang làm việc, nên phải nói: Seit zwei Monaten arbeite ich hier.
Während ich telefonierte, er kochte das Essen.
Während ich telefonierte, kochte er das Essen.
Khi mệnh đề thời gian (Während ich telefonierte) đứng đầu câu, mệnh đề chính phải đảo vị trí: động từ chia (kochte) đứng trước chủ ngữ (er). Câu sai đặt chủ ngữ đầu mệnh đề chính, nên trật tự từ không đúng.

LƯU Ý SỬ DỤNG

Trong các mệnh đề này, động từ chia ở cuối: als ich klein war, wenn du kommst, während sie arbeitet.
Als chỉ dùng cho thời gian trong quá khứ. Không dùng nó cho thói quen hiện tại hay kế hoạch tương lai.
Seit và seitdem thường đi với thì hiện tại khi tình huống vẫn còn đúng ở hiện tại.
Khi mệnh đề thời gian đứng đầu câu, mệnh đề chính đảo vị trí: Als ich ankam, war die Tür offen.

LIÊN QUAN

Wortstellung im HauptsatzTrật tự từ trong mệnh đề chínhA2 Nebensätze mit wennMệnh đề với wennA2 PlusquamperfektQuá khứ hoàn thànhB1 Relativsätze: Nominativ, Akkusativ, DativMệnh đề quan hệ: chủ, tân, giánB1

Xem trong Lộ trình