CHỦ ĐIỂM · Thì (Zeitformen)

Cách chia động từ ở thì hiện tại (Präsens)

Sau bài học này bạn có thể chia đúng hầu hết động từ thường gặp ở thì hiện tại tiếng Đức (Präsens) với tất cả các đại từ nhân xưng.

Trong bài này, bạn học cách chia động từ tiếng Đức ở thì hiện tại Präsens với tất cả các đại từ nhân xưng, gồm cả động từ có quy tắc và một số động từ bất quy tắc quan trọng.

Đại từ nhân xưng trong tiếng Đức

Tiếng Đức dùng các đại từ: ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie. Sie (viết hoa) là cách xưng hô lịch sự, chia động từ giống sie số nhiều.

Đại từ	Giải thích
ich	ngôi 1 số ít (tôi)
du	ngôi 2 số ít, thân mật (bạn)
er/sie/es	ngôi 3 số ít (anh ấy / cô ấy / nó)
wir	ngôi 1 số nhiều (chúng tôi)
ihr	ngôi 2 số nhiều, thân mật (các bạn)
sie	ngôi 3 số nhiều (họ)
Sie	ngôi lịch sự (ông/bà/anh/chị, số ít & nhiều)

Động từ có quy tắc: Verbstamm và đuôi

Động từ nguyên mẫu như machen gồm Verbstamm (gốc) mach- và đuôi -en hoặc -n. Để chia thì Präsens, giữ Verbstamm và thêm đuôi.

Đuôi cơ bản:

Đại từ	Đuôi	Ví dụ với machen	Nghĩa
ich	-e	ich mache	tôi làm
du	-st	du machst	bạn làm
er/sie/es	-t	er macht	anh ấy làm
wir	-en	wir machen	chúng tôi làm
ihr	-t	ihr macht	các bạn làm
sie/Sie	-en	sie machen / Sie machen	họ / ông bà làm

Một số động từ khác:

Động từ nguyên mẫu	ich-Form	du-Form	er/sie/es-Form	Nghĩa
lernen	ich lerne	du lernst	er lernt	học
spielen	ich spiele	du spielst	sie spielt	chơi
arbeiten	ich arbeite	du arbeitest	er arbeitet	làm việc

Nhóm âm đặc biệt ở động từ có quy tắc

Động từ kết thúc bằng -s, -ß, -z, -x

Với du, về chính tả chỉ viết -t (không viết -st), để tránh trùng s.

Động từ	ich-Form	du-Form	er/sie/es-Form	Nghĩa
heißen	ich heiße	du heißt	er heißt	tên là
tanzen	ich tanze	du tanzt	sie tanzt	nhảy

Verbstamm kết thúc bằng -t, -d, -gn, -chn

Chèn thêm -e- trước đuôi -st và -t để dễ phát âm.

Động từ	ich-Form	du-Form	er/sie/es-Form	Nghĩa
arbeiten	ich arbeite	du arbeitest	er arbeitet	làm việc
reden	ich rede	du redest	sie redet	nói chuyện

Động từ đổi nguyên âm với du / er / sie / es

Nhiều động từ thông dụng đổi nguyên âm Verbstamm ở ngôi du và er / sie / es.

a → ä

Động từ	ich-Form	du-Form	er/sie/es-Form	Nghĩa
fahren	ich fahre	du fährst	er fährt	lái xe / đi (bằng phương tiện)
fangen	ich fange	du fängst	sie fängt	bắt, chụp

e → i / ie

Động từ	ich-Form	du-Form	er/sie/es-Form	Nghĩa
sprechen	ich spreche	du sprichst	er spricht	nói
nehmen	ich nehme	du nimmst	sie nimmt	lấy
lesen	ich lese	du liest	er liest	đọc

Các ngôi wir, ihr, sie, Sie vẫn chia như động từ có quy tắc: wir fahren, ihr fahrt, sie fahren.

Động từ bất quy tắc quan trọng: sein, haben, werden

Ba động từ này dùng rất nhiều và chia hoàn toàn bất quy tắc trong Präsens, cần học thuộc.

Động từ / Đại từ	ich	du	er/sie/es	wir	ihr	sie/Sie
sein	bin	bist	ist	sind	seid	sind
haben	habe	hast	hat	haben	habt	haben
werden	werde	wirst	wird	werden	werdet	werden

Ví dụ:

ich bin müde (tôi mệt)
du hast Zeit (bạn có thời gian)
sie wird Lehrerin (cô ấy trở thành giáo viên)

Động từ tách được trong thì Präsens

Động từ tách được gồm Präfix (tiền tố) như an-, auf-, ein- và Verbstamm. Trong câu trần thuật, động từ chia đứng ở vị trí số 2, Präfix tách ra và đứng cuối câu.

Ví dụ với ankommen và aufstehen:

Der Zug kommt um 19 Uhr an. (Tàu đến lúc 19 giờ.)
Ich stehe um 6 Uhr auf. (Tôi dậy lúc 6 giờ.)

Nhớ: chỉ phần Verbstamm được chia theo đại từ, Präfix giữ nguyên và đứng cuối câu.